Ο άγνωστος ισχυρός άνδρας του παρασκηνίου πίσω από την πολιτική του Ιράν στα πυρηνικά

Με την επανεκκίνηση του νέου κύκλου των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν στη Γενεύη, ο αρμόδιος για ζητήματα ασφαλείας του Ιράν δεν παρίσταται αν και έχει ρόλο κλειδί στο παρασκήνιο. Ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του Ανώτατου Εθνικού Συμβουλίου Ασφαλείας, βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο του σχεδιασμού της πολιτικής του Ιράν για τα πυρηνικά και τη διπλωματία μετά από κάποια χρόνια στο περιθώριο. Στα τέλη του Ιανουαρίου, επελέγη για να συναντήσει τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν στη Μόσχα πριν συμμετάσχει σε συνομιλίες με εκπροσώπους των χωρών του Περσικού Κόλπου που επιθυμούν διακαώς να μειωθούν οι εντάσεις με την Ουάσινγκτον. Ο 65χρονος Λαριτζανί, γνωστός για την ικανότητά του να ισορροπεί μεταξύ της ιδεολογικής αφοσίωσης και του πολιτικού ρεαλισμού, φέρεται να απολαμβάνει της εμπιστοσύνης του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεϊ ύστερα από μακρά καριέρα σε θέσεις στον στρατό, τα μέσα ενημέρωσης και το Κοινοβούλιο.

Μερικές εβδομάδες μετά τον πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ τον Ιούνιο του 2025, του ανατέθηκε το κύριο όργανο ασφαλείας της χώρας, του οποίου υπήρξε ήδη επικεφαλής πριν από 20 χρόνια, για τον συντονισμό της στρατηγικής της άμυνας και την επιτήρηση της πολιτικής για τα πυρηνικά. ΄Εκτοτε, ο Λαριτζανί-του οποίου το όνομα περιλαμβάνεται στην λίστα των ατόμων που υπόκεινται στις αμερικανικές κυρώσεις- είναι ολοένα και περισσότερο παρών στην διπλωματική σκηνή όπου ο υπουργός των Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί φέρει την επίσημη εκπροσώπηση της χώρας.

«Εξαιρετικός τακτικιστής»

«Αυτή τη στιγμή παίζει πολύ σημαντικότερο ρόλο από τους περισσότερους από τους προκατόχους του. Ο Λαριτζανί είναι ο πραγματικός άνδρας της ΄αυλής΄, ένας εξαιρετικός τακτικιστής, γνώστης της λειτουργίας του συστήματος και των επιθυμιών του Ανώτατου Ηγέτη», σχολιάζει ο Αλί Βαέζ, επικεφαλής για θέματα Ιράν στο think tank International Crisis Group (ICG) ο οποίος μίλησε στο γαλλικό δίκτυο France24.

Γεννημένος το 1957 στο Νατζάφ του Ιράκ, γιος επιφανούς Σιϊτη κληρικού στο περιβάλλον του Αγιατολάχ Ρουχολά Χομεϊνί, ιδρυτή της ισλαμικής δημοκρατίας, βετεράνος των Φρουρών της Επανάστασης και κάτοχος ντοκτορά στη δυτική Φιλοσοφία από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, ο Λαριτζανί διηύθυνε την κρατική ραδιοτηλεόραση στο Ιράν από το 1994 και για μια δεκαετία. Από το 2005 έως το 2007 ήταν ο κύριος διαπραγματευτής για πυρηνικά του Ιράν ενώπιον αντιπροσωπειών σε Λονδίνο, Παρίσι, Βερολίνο και Μόσχα. Στις προεδρικές εκλογές του 2005 έχασε από τον αντίπαλό του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Πρόεδρος της Βουλής από το 2008 ως το 2020, επιχείρησε να είναι ξανά υποψήφιος πρόεδρος της χώρας το 2021 και 2024, το αίτημά του, ωστόσο, απορρίφθηκε από το Συμβούλιο των Φρουρών του Συντάγματος.

Στόχος του η προεδρία του Ιράν

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των New York Times και άλλων μέσων που τον τελευταίο καιρό ασχολούνται με την αινιγματική προσωπικότητα του Λαριτζανί, ο Αλί Χαμενεϊ τον έχει επιλέξει ως υπηρεσιακό υπεύθυνο σε περίπτωση δολοφονίας του από τους Αμερικανούς. Ο Χαμενεϊ φέρεται να πήρε την απόφαση κατά την διάρκεια των ταραχών που συγκλόνισαν το Ιράν τον Ιανουάριο και υπό την πίεση των απειλών του Τραμπ.

Ο Λαριτζανί επιμένει πως οι διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ πρέπει να περιοριστούν αποκλειστικά στα πυρηνικά όπλα, υπερασπιζόμενος το κυρίαρχο δικαίωμα του Ιράν για τον εμπλουτισμό ουρανίου. Δεν θεωρεί πως είναι πιθανός ένας πόλεμος με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τις οποίες πιστεύει πως έχουν να κερδίσουν πολύ λίγα και να χάσουν πολλά από ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Σύμφωνα με τον αναλυτή του ICG, «ο Λαριτζανί καθοδηγείται ξεκάθαρα από τις μακροπρόθεσμες φιλοδοξίες του, θέλει να γίνει πρόεδρος της χώρας. Αυτό τον κάνει να θέλει να εργάζεται για το σύστημα χωρίς, ωστόσο, να καίει τα χαρτιά του».

Ο ισχυρός μοχλός πίεσης των Ηνωμένων Πολιτειών στο καθεστώς του Ιράν θα αποκαλύψει, όπως όλα δείχνουν, την συνέχεια για τον Λαριτζανί.